Things to do κατά την διάρκεια της χριστουγεννιάτικης άδειας: να γυρίσω Ελλάδα, να πάω στο χωριό, να δω γονείς και συγγενείς, να πάω Αθήνα, να δω συμφοιτητές, γνωστούς και φίλους. Τα περισσότερα τα πρόλαβα. Μέσα σε όλα αυτά βλέπετε έπρεπε να κρατήσω ανέγγιχτο, μετά πολύ κόπου και στριμώγματος στο ήδη πιεσμένο πρόγραμμα, εκείνο το τελευταίο βράδυ πριν την επιστροφή. Φυσικά για να πάω στο επετειακό live των 30 ετών Panx Romana. Δεν πρόλαβα και τους Last Drive, οπότε δεν το έχανα. Γιατί είναι κάποια πράγματα σε αυτό τον τόπο που λέγεται Ελλάδα που μας χαροποιούν ακόμη. Όπου τα γνωρίσαμε πιτσιρικάδες, μεγαλώσαμε μαζί τους, τα αγαπήσαμε και τα κουβαλάμε ακόμα μέσα μας, πάντα και παντού.

Και φτάνω στο Αν το βράδυ του Σαββάτου 7 Ιανουαρίου. Ο κόσμος είχε κατακλύσει από νωρίς το club. Αρκετοί (οι περισσότεροι μάλλον) είχαμε ήδη πατήσει τα πρώτα -άντα, ισοφαρίζοντας την ηλικία του γκρουπ, χωρίς βέβαια να λείπει και η πιτσιρικαρία. Οι Clash, οι Ramones, οι Ska-p και άλλες επιλογές του dj μας έκαναν παρέα από τα ηχεία μέχρι λίγο μετά τις 11 όπου χαμήλωσαν τα φώτα υπό την μουσική του Phantom of the Opera.

Αφού λοιπόν ανοίξανε στο 10 ενισχυτές-φωνητικά, ώρα να αρχίσει το τρίξιμο στα τζάμια της -όχι και τόσο καθώς πρέπει- γειτονιάς του Αν! Οι Panx Romana εισβάλουν με την διασκευή στο Somebody Put Something in my Drink των Ramones, το «Καταστολή στο Περιθώριο». Και δεν αφήσανε κανένα περιθώριο στο κοινό, καθώς άρχισε τον χορό ήδη από τα πρώτα χτυπήματα των ντραμς του Δημητράκα. Ατελείωτο κέφι σε τραγούδια όπως το Rock n roll βοήθειες, Διακοπές στο Χακί, Ραδιοκατάληψη. Χαμός, πανικός και stagedives (ακόμα και από τον Φρανκ αλλά και τον φωτογράφο!) στα Συναγερμός, Αθήνα, Έλληνες, Πάρτυ Κωφαλάλων, Κράτος Κλειστόν. Με σφιγμένες γροθιές τραγουδήσαμε όλοι δυνατά στα «Birdy», «Παιδιά στα Όπλα» και «Το γράμμα». Ευχάριστες εκπλήξεις από τα παλιά όπως το Clash-ικό «Κύκνειο Άσμα» (διασκευή στο Death or Glory). Εκτός από τα γνώριμα κομμάτια, παίξανε και αρκετά ακυκλοφόρητα.

Το Μαύρη Ανεμώνα ήταν το πρώτο εξ αυτών. Η reggae μελωδία του στο κουπλέ θυμίζει έντονα κάτι από Clash, ενώ το μελωδικό ρεφραίν είναι τόσο χαρακτηριστικό που μια φορά αρκεί για να χαραχτεί για τα καλά μέσα σου ο ρυθμός του. Μετά από ένα άτυπο δημοψήφισμα του Frank όπου ρώτησε πόσοι από το κοινό δουλεύουν και πόσοι όχι, ακούσαμε το «Δούλεψε Σκληρά». Αρκετά ρυθμικό και γκρουβάτο τραγούδι που κυμαίνεται σε πιο κλασσικές πανκ φόρμες και έχει την στόφα του κλασσικού τραγουδιού της μπάντας (αν και την προηγούμενη φορά είχε τον τίτλο Eurorama). Και αφού μεγάλο μέρος του κοινού φορούσε μπλουζάκι Ramones, ακούσαμε και το «Ραμόνες». Όπως φανερώνει ο τίτλος, πρόκειται για ένα τραγούδι-μνειά στους μοναδικούς Ramones, με στίχους για τον Joey, τον Dee-Dee, τον Marky και τον Johnny.

Το κοινό δεν τους άφησε να φύγουν στην ώρα τους. Έτσι παίξανε για δεύτερη φορά τον Συναγερμό. Η συναυλία έκλεισε αφού ο Φρανκ προσκάλεσε πάνω στην σκηνή όσους μπορούσε να χωρέσει, τραγουδώντας όλοι μαζί το Αντάρτες Πόλεων. Για 2 ώρες ακούσαμε τραγούδια αγαπημένα, τραγούδια οργισμένα, τραγούδια που μας συγκινήσανε, τραγούδια ροκ ν ρολλ για πανκιά και φρικιά! Και με πολύ καλό ήχο ε (τα εύσημα πάνε στον ηχολήπτη – μέλος των Χάσμα)!

Ενδεχομένως κάποιοι να αναρωτιούνται τί ακριβώς έχουν να πουν οι Πανξ Ρομάνα μετά από 30 χρόνια. Από την μία υπάρχει η εύκολη απάντηση, ότι δηλαδή πρόκειται για μία μπάντα που έχει αντέξει τρεις δεκαετίες και από μόνο του αυτό αρκεί (εδώ πάνε να μας πλασάρουν για εγχώριους ροκ ν ρολλ ήρωες τους Πυξ Λαξ). Από την άλλη είναι μία μπάντα μακριά από οποιουδήποτε είδους συντεχνίες, είναι η μπάντα που ακόμα και σήμερα μένει πιστή στο όραμά της, κάτι που αποδεικνύεται με την ίδια την στάση της, δίνοντας ακόμα και σήμερα ουκ ολίγες συναυλίες αλληλεγγύης. Ειδικά τώρα θα έλεγα ότι τα τραγούδια τους είναι πιο επίκαιρα από ποτέ. Μακριά από την στείρα συνθηματολογία ο Φρανκ απαντά στο «φασίστες κουφάλες έρχονται κρεμάλες» προειδοποιώντας ότι ο μεγαλύτερος φασίστας είναι μέσα μας, υπενθυμίζοντας εκείνον τον υπέροχο στίχο με τον μπάτσο από τα Αρνάκια. Τέλος είναι η μπάντα που ακόμα γράφει νέα τραγούδια, και εγώ απλά να πω ότι καλό είναι να τα ακούσουμε και κάποια στιγμή ηχογραφημένα σε ένα νέο άλμπουμ.

Ολοκληρώνοντας την ιστορία που έλεγα στην πρώτη παράγραφο, μετά από λίγες ώρες ήμουν στο αεροδρόμιο. Πολλοί λένε ότι άν είσαι στο εξωτερικό βλέπεις τις καλύτερες συναυλίες. Εγώ από την άλλη κρατώ μια πισινή επ’ αυτού, και σκέφτομαι τις συναυλίες που χάνω στην Ελλάδα. Και σίγουρα η συναυλία των Panx Romana ήταν μία από αυτές που επιβεβαιώνουν την αξία της καβάτζας μου.

Το set list ανά δίσκο είχε ως εξής (στο περίπου, νομίζω ότι ξεχνάω μερικά από τα καινούργια που παίξανε):

Έλληνες
Μηχανικό Μωρό
Παιδιά στα Όπλα
Στο Λυκαυγές ενός καινούργιου συστήματος

Κύκνειο Άσμα

Rock n roll βοήθειες
Αθήνα
Διακοπές στο Χακί
Καταστολή στο περιθώριο
Ραδιοκατάληψη
Το γράμμα
Η πόλη δεν κοιμάται Ποτέ
Αντάρτες Πόλεων

Συναγερμός
Birdy
To τραγούδι του ποταμού
Σπάσε τη γραμμή
Σκουπιδότοποι Ονείρων

Πάρτυ Κωφαλάλων

Κράτος Κλειστόν
Άγονη Γραμμή
Ζορμπάς the Punk
Καλήνυχτα Χιονάνθρωποι
Άσυλο Ονείρων
Διαγωγή Κοσμία
Νεκρόπολις

Μαύρη Ανεμώνα
Δούλεψε Σκληρά
Ραμόνες

Κείμενο: Παναγιώτης Παπασταμούλης
Φωτογραφίες: D.A.